ملا حبيب الله الشريف الكاشاني
16
توضيح البيان في تسهيل الأوزان
كه مخرج كسر است در پنج كه مخرج خمس است ضرب كن بيست مىشود پس بيست را بيست قسمت نما قسمت يكى مىشود پس يك عدد و يك ربع كه در چهار خمس ضرب شد يك عدد كامل حاصل آمد مثالى ديگر در ضرب دو و سه خمس در چهار دو را تجنيس كرديم با سه خمس سيزده خمس شد ضرب شد در چهار پنجاه و دو حاصل شد قسمت شد بر سيزده قسمتى ده و دو خمس شد و اگر با هر دو طرف مضروبين عدد صحيح باشد هر دو عدد صحيح را با كسر خود مجنس مىكنى و ضرب مىنمايى پس مخرج را در مخرج ضرب مىكنى و حاصل ضرب اول را در آن قسمت مىكنى يا نسبت مىدهى همان حاصل است مثلا دو و نصف را در سه و ثلث ضرب مىكنى هشت و يك ثلث مىشود زيرا كه دو و نصف پنج نصف است و سه و ثلث ده ثلث است پنج ده پنجاه مىشود و از ضرب دو در سه شش حاصل است پس پنجاه را در شش قسمت كرديم قسمتى هشت و دو سدس شد كه يك ثلث باشد فصل قسمت كردن عددى بر عددى ديگر [ قسمت كردن عدد صحيح بر عدد صحيح ] عبارت از آن است كه حاصل